image desciption
Home / Cliëntgericht werken met Schematherapie

Cliëntgericht werken met Schematherapie

OG Heldringstichting wil niet alleen behandelen op het niveau van gedrag, maar ook op het niveau van de persoonlijkheid van de jongere. Hiervoor wordt Schematherapie ingezet. Door de verankering in de persoonlijkheid is de kans op het behoud van positieve gedragsverandering groter.

Schematherapeutisch werken

Schematherapie kan individueel worden aangeboden, maar de theoretische principes en technieken kunnen ook worden geïntegreerd in het behandelklimaat: Schematherapeutisch werken. Hierdoor kunnen Jeugdzorgwerkers flexibeler reageren op probleemgedrag, rekening houdend met de onderliggende basisbehoeften van de jongere. Recent onderzoek toont aan dat dit leidt tot een veiliger behandelklimaat en minder restrictief handelen door jeugdzorgwerkers.

Zelf ook aan de slag met Schematherapie?

Lees hieronder verder en ontdek ook de trainingsmogelijkheden, de bestelmogelijkheden voor de Schematherapie Moduskaarten en de Poster.

Meer over Schematherapie

  • Theoretisch kader

    Theoretisch kader

    Schematherapie richt zich op het veranderen van schema’s en modi. Schema’s zijn vastgeroeste patronen van gedachten, emoties, herinneringen en lichamelijke sensaties, die zijn ontstaan in de kindertijd als gevolg van gemiste basisbehoeften (veiligheid, zelfexpressie, autonomie, spontaniteit en begrenzing). Schema’s representeren verwachtingen over zichzelf, anderen en de wereld, en kunnen getriggerd worden door gebeurtenissen in het heden. Modi zijn de actieve variant van schema’s, waar ook gedrag bij komt kijken. Modi zijn toestandsbeelden, die op een bepaald moment de gedachten, gevoelens en gedrag van de jongere domineren. Deze toestandsbeelden kunnen van moment tot moment wisselen en worden ook wel “verschillende kanten van jezelf” genoemd. Gedragsproblemen kunnen worden gezien als disfunctionele copingreacties op getriggerde schema’s, en kunnen worden toegeschreven aan bepaalde modi.

    In de Schematherapie worden de verschillende modi van de jongere geëxploreerd en wordt hier betekenis aan verleend. Het is een inzichtgevende manier van werken, waarbij veel aandacht is voor de (gemiste) emotionele behoeften van de jongere. Door middel van verschillende technieken (moduswerk, experiëntiële technieken en technieken uit de cognitieve gedragstherapie) worden onderliggende schema’s zoveel mogelijk geheeld en worden gezonde modi versterkt, wat de weg vrij maakt voor (blijvende) gedragsverandering.

  • Een fundamentele aanpak

    Een fundamentele aanpak

    In de jeugdzorg kan het gebruik van Schematherapie op verschillende gebieden van meerwaarde zijn. Bij veel jongeren met ernstige gedragsproblemen in de (gesloten) jeugdzorg is sprake van persoonlijkheidsproblematiek, maar traditioneel gezien ligt de behandelfocus meer op het niveau van het gedrag. Een behandeling gericht op de persoonlijkheidsproblematiek van de jongere kan de gedragsproblemen op een fundamenteler niveau aanpakken, waardoor de kans op behoud van positieve gedragsverandering groter is.

  • Flexibeler reageren op gedragsproblemen

    Flexibeler reageren op gedragsproblemen

    Het theoretisch kader van Schematherapie biedt Jeugdzorgwerkers en andere leden van behandelteams een alternatieve denkwijze over gedragsproblemen. Hierdoor kan flexibeler worden gereageerd op gedragsproblemen, rekening houdend met de onderliggende basisbehoeften van de jongere (bijv. veiligheid, hechting, begrenzing). Dit bevordert de-escalerend handelen.

  • Veiliger behandelklimaat

    Veiliger behandelklimaat

    De implementatie van principes en technieken uit de Schematherapie in het 24-uurs behandelklimaat leidt tot een betere balans tussen inhoudelijke behandeling en (organisatorische) behoefte tot controle in de (gesloten) jeugdzorg. Jongeren beoordelen het behandelklimaat als veiliger en prettiger, en Jeugdzorgwerkers gebruiken minder restrictieve maatregelen in reactie op probleemgedrag.

  • Focus op verbondenheid

    Focus op verbondenheid

    Onderzoek laat zien dat zowel internaliserende als externaliserende gedragsproblemen worden gevoed vanuit ervaringen met onverbondenheid en afwijzing. Jongeren met externaliserende gedragsproblemen hebben dus net zoveel behoefte aan verbondenheid, maar roepen met hun gedrag juist reacties van afwijzing op. De basishouding binnen Schematherapie, “limited reparenting”, zorgt ervoor dat Jeugdzorgwerkers en andere behandelaars tegemoet komen aan de behoefte aan verbondenheid en acceptatie.

  • Motivatie-verhogend

    Motivatie-verhogend

    De basishouding binnen Schematherapie (“limited reparenting”) en het werken met modi blijkt in de praktijk zeer effectief in het motiveren van jongeren voor behandeling en het ontwikkelen van een therapeutische relatie. Daarnaast blijken de Moduskaarten voor jongeren een effectief hulpmiddel om in gesprek te komen met een jongere.

  • Focus op "voelen"

    Focus op "voelen"

    Het gebruik van experiëntiële technieken, een belangrijk onderdeel van de Schematherapie, helpt jongeren om weer te ‘voelen’ en daarop te reflecteren, in plaats van zich te laten leiden automatische (coping)reacties.

Wetenschappelijk onderzoek

De afgelopen jaren is er op OG Heldringstichting, als onderdeel van CONRISQ en in samenwerking met de Universiteit Maastricht, onderzoek gedaan naar de toepasbaarheid en effectiviteit van Schematherapie bij jongeren met ernstige gedragsproblemen.

  • Veelbelovende resultaten

    Veelbelovende resultaten

    Bij aanvang van dit onderzoeksproject was er nog geen wetenschappelijke literatuur voorhanden over Schematherapie bij jongeren, laat staan bij deze complexe doelgroep.

    De resultaten zijn veelbelovend:

    • De theorie achter Schematherapie blijkt toepasbaar te zijn op jongeren;
    • Pilotonderzoek laat zien dat Schematherapie leidt tot een vermindering in zowel gedragsproblemen als persoonlijkheidsproblematiek (grootschaliger effectonderzoek wordt momenteel uitgevoerd);
    • Schematherapeutisch werken op de behandelgroepen leidt tot een beter behandelklimaat en minder restrictief handelen (bijv. fysiek beperken of afzonderen) door Jeugdzorgwerkers.
  • proefschrift

    proefschrift

    Download de PDF-versie

     

    Bestel het proefschrift in hardcopy

    • Lees voordat je jouw gegevens invult onze Privacy Policy.

Implementatie in de praktijk

De afgelopen jaren hebben wij de Schematherapie en het Schematherapeutisch werken geïmplementeerd op twee behandelgroepen van de Heldringstichting. Op basis van de positieve bevindingen (zowel klinisch als wetenschappelijk) gaat OG Heldringstichting het Schematherapeutisch werken op alle behandel- en observatiegroepen integreren in de basismethodiek.

Bovendien wordt de toepassing verder uitgerold binnen CONRISQ: ook bij Bijzonder Jeugdwerk wordt een gestart gemaakt met de implementatie van Schematherapie en Schematherapeutisch werken.

image description
image description

In cijfers

  • 0

    jongeren hebben schematherapie gevolgd bij OG Heldringstichting

  • 0

    eigen behandelteams worden momenteel getraind

Interesse?

Zelf ook aan de slag met Schematherapie

  • Moduskaarten bestellen

    Moduskaarten bestellen

    Om de Schematherapie en het Schematherapeutisch werken bij onze doelgroep te faciliteren, hebben wij de Moduskaarten voor jongeren ontwikkeld. Deze set kaarten is tot stand gekomen in samenspraak met de jongeren en jeugdzorgwerkers van OG Heldringstichting, en zijn afgestemd op de doelgroep van jongeren met gedragsproblemen. Ze zijn bovendien risico-gestuurd en kunnen daarom ook worden ingezet bij het maken van een signaleringsplan.

    De set bestaat uit 16 kaarten: 1 overzichtskaart en 15 kaarten waarop verschillende modi zijn afgebeeld. Op de foto bovenaan deze pagina ziet u een aantal van deze moduskaarten.

    Prijs per set: € 29,- (incl. Btw / excl. verzendkosten)

    Bij interesse kun je contact opnemen met Marjolein van Wijk-Herbrink via m.vanwijk@ogheldring.nl

  • Poster bestellen

    Poster bestellen

    Om de Schematherapie en het Schematherapeutisch werken bij onze doelgroep te faciliteren, hebben wij een Poster van Moduskaarten ontwikkeld.

    Op de poster staan alle 15 moduskaarten afgebeeld in een risico-gestuurde opstelling. Deze poster hangt op onze behandelgroepen in de woonkamer en is ondersteunend aan het Schematherapeutisch werken.

    Prijs per poster: € 15,- (incl. Btw / excl. verzendkosten)

    Bij interesse kun je contact opnemen met Marjolein van Wijk-Herbrink via m.vanwijk@ogheldring.nl

     

  • Training

    Training

    OG Heldringstichting en Conrisq Groep geven workshops/trainingen op het gebied van Schematherapie en Schematherapeutisch werken bij jongeren met gedragsproblemen.

    Training (risico-gestuurd) werken met moduskaarten (op aanvraag): Deze workshop is geschikt voor psychologen/orthopedagogen, psychiaters, jeugdzorgwerkers en andere behandelaars die werken met jongeren met gedragsproblemen. De workshop is interactief en richt zich op het gebruik van de Moduskaarten voor jongeren binnen een (ambulante of residentiële) therapeutische setting.

    Training & coaching Schematherapeutisch werken: Intern (binnen de Conrisq Groep) bieden wij intensieve training en coaching aan behandelteams in het Schematherapeutisch werken. Indien je hier meer over wil weten kun je contact opnemen met Marjolein van Wijk-Herbrink via m.vanwijk@ogheldring.nl

image description

Meer weten?

Wil je meer weten over Schematherapie of Schematherapeutisch werken bij jongeren met gedragsproblemen?

Marjolein van Wijk-Herbrink | 088 – 101 57 67

image description

Bekijk ook ons volledige zorgaanbod.